επικοινωνία ·  en | gr

o Νίκος Κυπουργός / Η μουσική του

Kηποθέατρο

Ζωντανή ηχογράφηση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Κυρίως επανεκτελέσεις. Τρία τραγούδια σε πρώτη εκτέλεση.



έτος κυκλοφορίας: 2006
Σείριος

Μουσική – Ενορχήστρωση – Διεύθυνση ορχήστρας: Νίκος Κυπουργός

  • 01. ΦΩΣ E LA LUCE
  • 02. Ο ΞΕΡΟΛΑΣ
  • 03. ΤΟ ΚΑΡΔΕΡΙΝΑΚΙ
  • 04. ΑΠ' ΤΑ ΚΟΥΜΠΑΚΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ
  • 05. AMOR
  • 06. ΠΛΕΝΩ ΣΤΟ ΚΡΥΟ ΡΕΜΑ
  • 07. ΤΗΣ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΩΝΤΙΝ Τ' ΑΜΠΕΛΙ
  • 08. ΣΤΟ ΤΣΙΡΚΟ ΤΟΥ ΝΙΝΟ
  • 09. ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ
  • 10. MASSAKAM
  • 11. SAVE ME [I'M STILL FALLING]
  • 12. SAVED
     
  • 13. ΗΛΙΕ ΜΟΥ
  • 14. ΟΝΕΙΡΟ
  • 15. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΑΓΓΕΛΑΣ
  • 16. ΤΟ ΠΕΘΑΜΕΝΟ ΛΙΚΕΡ
  • 17. TRANSIT
  • 18. TANGO
  • 19. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΣΠΟΥΡΓΙΤΗ
  • 20. ΜΗ ΦΕΥΓΕΙΣ
  • 21. DANSE DE REVES
  • 22. ΚΑΡΑΒΑΝΙ
  • 23. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΤΣΙΓΓΑΝΑΣ
  • 24. ROM
  • 25. ΒΛΕΦΑΡΟ ΜΟΥ
  • 26. ΚΙΤΡΙΝΟ



Νίκος Κυπουργός | Μουσική με εικόνες – μουσική για εικόνες

 

Συμπτώσεις και συγκυρίες έφεραν τον Νίκο Κυπουργό σε επαφή από πολύ νωρίς με σημαντικούς ανθρώπους–δασκάλους: Ματθαίο Μουντέ, Μάνο Χατζιδάκι, Γιάννη Παπαϊωάννου. Στη δισκογραφία εμφανίζεται ενόσω είναι ακόμα μαθητής, ενώ του δίνονται μοναδικές ευκαιρίες: Γ΄ Πρόγραμμα του ΄70 και ο κύκλος του Χατζιδάκι, Λιλιπούπολη, Μουσικοί Αγώνες.

Στην συνέχεια, μουσικές σπουδές στο Κουσερβατουάρ του Παρισιού (ηλεκτροακουστική μουσική). Παράλληλα οι προσωπικές του αναζητήσεις τον οδηγούν στην ανίχνευση της μουσικής ουσίας σε πολλά επίπεδα – από την εθνομουσικολογία και τη μουσική παιδαγωγική, τη φυσική και τα μαθηματικά για την προσέγγιση στην σύγχρονη μουσική (Μπουλέζ, Ξενάκης), τη σύνθεση και την ανάλυση (στην Εκόλ Νορμάλ με τον Μαξ Ντόυτς), στις μουσικές του κόσμου, σε σεμινάρια σύγχρονου μουσικού προβληματισμού, στη μουσική για θέατρο, στη βίωση του πολύχρωμου μουσικού οργασμού στα ευρωπαϊκά κέντρα, στις εμπειρίες από ταξίδια σε Ευρώπη και Αφρική, Ασία και Αμερική, στην ατμόσφαιρα της αμφισβήτησης που ζουν οι γενιές μετά το ’68.

Ο Νίκος Κυπουργός στην εικοσιπεντάχρονη μουσική πορεία του γράφει μουσικές για 50 περίπου θεατρικές παραστάσεις, 42 ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, 14 μουσικά έργα φωνητικής και οργανικής μουσικής, και ηχογραφεί περισσότερους από 20 δίσκους (προσωπικούς, συμμετοχές, ενορχηστρώσεις). Παρ’ όλα αυτά, αν και χαίρει γενικότερης εκτίμησης, το συνθετικό έργο του δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό, και είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι έχουν μια ικανοποιητική εποπτεία του συνόλου της μουσικής του δημιουργίας. Δεν συγκαταλέγεται στους εμπορικούς συνθέτες, αφού αποτελεί μια περίπτωση αταξινόμητου μουσικού, και άρα ενός δημιουργού που δεν ανήκει πουθενά! Ενός χαριτωμένου μουσικού ακροβάτη που κινείται στις σχισμές των ορίων, στις ρωγμές των διαφόρων μουσικών υφών, ακόμα και μέσα στο ίδιο έργο.

Έτσι ξεδιπλώνεται μπροστά μας το έργο ενός συνθέτη ευέλικτου, ανοιχτού σε ακούσματα και ηχητικές προκλήσεις, πολυσυλλεκτικού, με πηγαία μελωδικότητα που κυλάει αβίαστα, και με θαυμαστή αίσθηση του αναμειγνύειν τα μουσικά είδη. Πρακτικά στο έργο του δεν υπάρχουν υφολογικοί περιορισμοί, αυτολογοκρισίες, συμπλεγματική και δυσνόητη διαχείριση της μουσικής γλώσσας. H μουσική του αναπνέει, είναι φωτεινή και ελεύθερη, με εναλλασσόμενες διαθέσεις, λειτουργική, ενίοτε συγκεκαλυμμένα μελαγχολική, αντιστοιχεί και εν πολλοίς ερμηνεύεται από την περσόνα του δημιουργού.

Ρυθμοί, κλίμακες και τροπική δομή της «καθ’ ημάς Ανατολής» συνδυάζονται στον κορμό της δυτικής μουσικής και αρμονίας, λαϊκά όργανα συνεργάζονται ηχοχρωματικά με τα συνήθη της κλασικής ορχήστρας, διαθλασμένοι ήχοι της φύσης (π.χ. κελάηδισμα πουλιών), μουσικά θέματα και στυλ εξωευρωπαϊκών πολιτισμών υπεισέρχονται και πλουτίζουν τη μουσική του γλώσσα, η οποία καλείται να υπηρετήσει το κάθε έργο με τρόπο που ξαφνιάζει ευχάριστα και φωτίζει από άλλη πλευρά τις καταστάσεις που υποβάλλει ο λόγος και η εικόνα.

Παρ’ όλα, όμως, τα φαινομενικά ετερόκλητα στοιχεία είναι ευδιάκριτος ο καμβάς μιας ενιαίας αισθητικής, που κάνουν αναγνωρίσιμο τον δημιουργό, όχι ως αποτέλεσμα μιας μανιέρας, αλλά με ακριβώς το αντίθετο χαρακτηριστικό: αποφυγή της πεπατημένης και αμφισβήτηση καθιερωμένων δομών, αέναη αναζήτηση νέων ηχοχρωμάτων, νέων ιδεών και μπόλιασμα της δημιουργίας με νέα στοιχεία.

Οι ενορχηστρώσεις του, χαρακτηρίζονται από ευαισθησία, φαντασία και μινιμαλιστική χρήση των οργάνων, αν και παραμένουν στις δομές του δυτικού μουσικού ιδιώματος. Συχνά εμπίπτουν στη λόγια προσέγγιση της ethnic κατεύθυνσης και αισθητικής, χωρίς ποτέ να γίνεται κυρίαρχη η διάθεση του εξωτισμού. Aπό την παιδεία του στην avant garde μπορεί κάποιος να ανιχνεύσει τη σποραδική χρήση κάποιων ηχοχρωμάτων ή και αρμονικών συνηχήσεων. Απουσιάζει ο στόμφος, το πομπώδες ύφος και οι μεγάλοι συμπαγείς ηχητικοί όγκοι. Έτσι, ο ήχος του χαρακτηρίζεται περισσότερο από ένα ανάλαφρο και ευλύγιστο ηχητικό παιχνίδι, ως αντανάκλαση του μεσογειακού φωτός, παρά από την στιβαρότητα των μεγάλων ηχητικών κατασκευών της κεντρικής Ευρώπης. Προτιμά να αναπτύσσει τις ηχοχρωματικές του ιδέες με τη χρήση φυσικών οργάνων, αποφεύγοντας τον πειρασμό των σύγχρονων τεχνολογικών μηχανών παραγωγής ήχων, με τις άπειρες ευκολίες και δυνατότητες. 

H έκδοση

H έκδοση έχει δομηθεί σε δύο βασικές ενότητες: σκηνική μουσική και για το θέατρο, και μουσική για τον κινηματογράφο. Eπιλογή από ένα ευρύ φάσμα παραστάσεων και κινηματογραφικών ταινιών, που καλύπτουν την δημιουργική παρουσία του Nίκου Kυπουργού τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Eκ πρώτης όψεως φαίνεται τολμηρή η συμπαράθεση ετερόκλητων στοιχείων σε μία μουσική ροή και ενότητα. Όμως κάτω από την επιφανειακή ετερότητα των τραγουδιών αναδεικνύεται η ενοποιός δύναμη της μουσικής σκέψης και ηχοχρωματικής διαχείρισης του Nίκου Kυπουργού, δημιουργώντας ηχητικά πάνελ ενός μουσικού «πουαντιγισμού».

Kηποθέατρο

Aπό τη μουσική για θεατρικές παραστάσεις σταχυολογούνται εδώ μια σειρά από τραγούδια, που απευθύνονται σε παιδιά και κυρίως σε ευαίσθητους μεγάλους-παιδιά. Εδώ αναδεικνύεται η μουσική προσέγγιση, όπου το «παχνίδι» μπορεί να σταθεί στο δημόσιο λόγο με σοβαρό και καινοτόμο τρόπο· η έννοια του σεβασμού των παιδιών, με την δημιουργία τραγουδιών που τιμούν την ευαισθησία και τη νοημοσύνη τους· η μουσική και ποιητική ευρηματικότητα και ο τρόπος που αντιλαμβάνεται και σχολιάζει τον κόσμο η χαμένη μας παιδικότητα. Τελικά, φαίνεται πως ανάμεσα στην ευτέλεια που μας κυκλώνει από παντού, υπάρχει η χαραμάδα για να ξεμυτίσει το πραγματικά φρέσκο, το νέο, αυτό που πάντα έχει λόγο ύπαρξης.

Σινέ-Άλσος

Tην εμπνευσμένη κινηματογραφική μουσική, εκτός από το ότι παρακολουθεί καρέ-καρέ τις σκηνές της μεγάλης οθόνης, θα πρέπει να την δούμε και σε έναν παράλληλο ρόλο, στην κινηματογραφική διάσταση. Στον ρόλο που δεν υπογραμμίζει απλώς τα δρώμενα, αλλά φωτίζει την αθέατη πλευρά των πραγμάτων. Kαι αυτό το επιτυγχάνει ο συνθέτης χρησιμοποιώντας –εκτός των άλλων– τη μνήμη, τον συμβολισμό και τους ηχητικούς συνειρμούς ή παραπέμποντας σε ηχητικά αρχέτυπα. Tην τέχνη αυτή της κινηματογραφικής μουσικής φαίνεται να την κατέχει πολύ καλά ο Nίκος Kυπουργός. Eπιστρατεύοντας ταυτόχρονα το πλούσιο μελωδικό του οπλοστάσιο, έχει κατορθώσει να είναι ένας από τους εγκυρότερους συνθέτες μουσικής για τον κινηματογράφο, με υπερτοπική εμβέλεια, γεγονός που επαληθεύεται από τις πολλές βραβεύσεις των μουσικών του για ελληνικές και ξένες ταινίες. Mουσικές που είχαν την δύναμη να αποδεσμευτούν από το πανί και να δημιουργούν από μόνες τους εικόνες.

Νίκος Διονυσόπουλος


κριτικές

(…) Είναι πραγματικά σπάνιο ένας δίσκος να έχει τέτοια αυτοτέλεια. Να περιλαμβάνει την προσωπογραφία του δημιουργού του ηχητικά και οπτικά, σε ένα ολοκληρωμένο κείμενο. (…) Ένας αποκαλυπτικός δημιουργός που αγγίζει το συναίσθημα μικρών και μεγάλων, χωρίς ποτέ ο ίδιος να υποκλίνεται στις σειρήνες της δισκογραφίας.

Βασίλης Αγγελικόπουλος, Καθημερινή, 7 Οκτωβρίου 2004


 (…) Εικόνες που, από όποιο χώρο κι αν προέρχονται, ο Νίκος Κυπουργός τις έχει δέσει άρτια μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούν όντως την αίσθηση ενός μουσικού κηποθεάτρου όπου μουσικοί και κοινό αποτελούν ένα κομμάτι, το οποίο όμως επικοινωνεί και συνδιαλέγεται. Πρόκειται για ένα άκρως γενναιόδωρο άλμπουμ, με τραγούδια που ξεχειλίζουν από έντονα συναισθήματα. Μεταξύ των άλλων προσέξτε την ερμηνεία του Χρόνη Αηδονίδη στο “Βλέφαρό μου”, από τις πλέον συναισθηματικά φορτισμένες στιγμές του άλμπουμ.

Το Βήμα, 17 Οκτωβρίου 2004


 Όσο απολαυστική ήταν πέρυσι η συναυλία του Νίκου Κυπουργού στο Μέγαρο –απάνθισμα της μουσικής του για το θέατρο και τον κινηματογράφο–, τόσο, και περισσότερο, είναι ο δίσκος που βγήκε τώρα από τη συναυλία εκείνη: “Κηποθέατρο” ο τίτλος του.

Βασίλης Αγγελικόπουλος, Υποβολείο, Καθημερινή, 24 Οκτωβρίου 2004


 Γιά όσους τυχερούς παρακολούθησαν τη μουσική παράσταση “Κηποθέατρο” του Νίκου Κυπουργού, κάποια στιγμή της πορείας της από το Φεβρουάριο του 2003, όταν ανέβηκε για πρώτη φορά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μέχρι πριν από ένα μήνα στο Αρχαίο Ωδείο της Πάτρας, αλλά πολύ περισσότερο για όσους οι εικόνες φτιάχνονται πολύ πιό γλαφυρές με την ακροαματική διαδικασία, το “Κηποθέατρο” μόλις κυκλοφόρησε από το “Σείριο”. 

Απογευματινή, 23 Οκτωβρίου 2004


 (…) Το Κηποθέατρο περιέχει τρεις ξεχωριστές πραγματικά στιγμές, τα αγγλόφωνα “Save me (I’m still falling)”  και “Saved” που αποδίδουν η Σαβίνα Γιαννάτου και ντουέτο ο Αλκίνοος με τον Δημοσθένους, αντίστοιχα,  από τα ομορφότερα κομμάτια που υπέγραψε ο Κυπουργός στην καριέρα του και που εδώ παρουσιάζονται με τον ηλεκτρικό ήχο των “γύρω-γύρω”. Και, βέβαια το “Βλέφαρό μου” σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου. Όσες φορές κι αν ακούς αυτό το νανούρισμα από τον Χρόνη Αηδονίδη, δεν το χορταίνεις, κυριολεκτικά! Η παρούσα έκδοση φέρει όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του Σείριου, εφόσον, για μιαν ακόμη φορά, συνοδεύεται από κείμενα, βιογραφικά, πλούσιο φωτογραφικό υλικό και το καλόγουστο artwork του Πέτρου Παράσχη.

Αντώνης Μποσκοίτης, Ήχος, Νοέμβριος 2004


Συνθέτης που οικοδομεί τη δική του προσωπική μυθολογία πολλά χρόνια τώρα, ο Ν. Κ. παραμέναι ένας εστέτ δημιουργός (είναι θετικός ο χαρακτηρισμός για την περίπτωσή του), τοποθετημένος, μονίμως, μακριά από κάθε τι που θα μπορούσε να δηλητηριάσει το αισθητικό του όραμα. Αυστηρός μέχρι κεραίας στις επιλογές, τους στόχους και τις επιδιώξεις του, έχει προσφέρι τον μεγαλύτερο όγκο της δουλειάς του σε θεατρικά ή κινηματογραφικά έργα, επιλέγοντας τοιουτοτρόπως το κοινό του, ένα κοινό έτοιμο να δεχθεί την έκπληξη,  την ακροβασία, την πρόκληση μέσα από μία διανοητική, συνήθως, προετοιμασία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Κυπουργός γράφει “δύσκολη” ή “κουλτουριάρικη” μουσική. Απεναντίας, ο ίδιος είναι μάστορας της μελωδίας, πολλές φορές η ατμόσφαιρα των τραγουδιών του είναι συγκινητική, άλλοτε σκωπτική, δίχως να αρνείται την … ευσεβή λαικότητα, δίχως να κοιτά αφ’ υψηλού τους μύθους. Μετέρχεται δηλαδή ό,τι μπορεί να λειτουργήσει στην ψυχοσύνθεση ενός απλού ακροατή, που έχει συνηθίσει, μόνο, να μην παρασύρεται από το εφήμερο. Το “Κηποθέατρο” είναι ένα άλμπουμ ζωής, κατά μίαν έννοια, για τον Κυπουργό και ακριβώς εξαιτίας αυτού, η καλύτερη αφορμή για να τον γνωρίσουν όσοι αναγνώστες/ακροατές ενδεχομένως δεν τον γνωρίζουν. (…) Μία έκδοση όπου η αισθητική απόλαυση με την ψυχική ευφορία βαδίζουν μαζί, μονίμως.

Φώντας Τρούσας, Jazz & Τζαζ, Δεκέμβριος 2004


Ήταν από τις πιό ζωντανές και πιό διεγερτικές βραδιές ελληνικής μουσικής στο Μέγαρο, αυτή που ζήσαμε πέρυσι τέτοιο καιρό με τη συναυλία του Νίκου Κυπουργού. Ο εκλεκτός, όσο και αθόρυβος συνθέτης, από τους κορυφαίους πιά δημιουργούς του καιρού μας, παρουσίαζε πανόραμα της μουσικής που έχει συνθέσει για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Τοπίο ποικίλο, πολύχρωμο και ερεθιστικό ανοίχτηκε μπροστά μας, με μουσικές που σε κέρδιζαν αμέσως αλλά και απαιτούσαν να τις ακολουθήσεις προσεκτικά για να σου αποκαλύψουν τον πυρήνα τους. Δίχτυ αόρατο συνέδεε ανεπαισθήτως το ένα κομμάτι με το άλλο κι εσένα με το όλον, κύματα μουσικής και συναισθήματα σε ανεβοκατέβαζαν. Εκείνη η απολαυστική συναυλία αποτυπώθηκε στο δίσκο “Κηποθέατρο”.

Καθημερινή, 19 Δεκεμβρίου 2004


(…) Ένα απάνθισμα από στιγμές ιδιαίτερες, χάρμα ακοής, που μας υπενθυμίζουν, εκτός από τα ίδια τα έργα για τα οποία γράφτηκαν, και το ταλέντο του συνθέτη, που παραμένει ένας από τους πιό ενδιαφέροντες και εμπνευσμένους της χώρας..

Μετρό, Ιανουάριος 2005


(…) Πεισματικά αρνούμενος να βάλει όρια, ο Ν.Κ. συνθέτει με την αυτοπειθαρχία και την τρέλα της κλασικής μουσικής, αλλά ασελγεί τρυφερά επάνω της, πλουτίζοντάς την με όλους τους ήχους του κόσμου, μουσικούς και φυσικούς. Δημιουργεί συνθέσεις γεμάτες εικόνες ουτοπικές και παραμυθένιες, δύσκολες, μα παράλληλα συναισθηματικές και καταλυτικές. Η ηχογράφηση είναι από την παράσταση – σταθμό που έδωσε στο Μέγαρο Μουσικής μαζί με αρκετούς ξεχωριστούς ερμηνευτές (…) Το Κηποθέατρο είναι μια καταγραφή της 25χρονης πορείας του μέσα από σκηνές και αποσπάσματα στο θέατρο και τον κινηματογράφο, ή καλύτερα τις – σκηνοθετικά – μουσικές του ιδέες πάνω σε έργα και εικόνες.

Χριστιάννα Φινέ, Sonik, Ιανουάριος 2005


(…) Σε πρώτο άκουσμα το :”Κηποθέατρο” ξενίζει τον ανυποψίαστο ακροατή. Μοιάζει με υφαντό στολισμένο με δεκάδες ετερόκλητα στοιχεία: μουσικές της Ανατολής, της Δύσης, των Βαλκανίων, μουσικές από τις τέσσερις γωνιές του κόσμου, παιδικά τραγούδια, εμβατήρια, αναγεννησιακές φόρμες, πολυφωνικά άσματα. Όμως, αυτή η πολυσυλλεκτικότητα είναι και η μαγεία του έργου του Νίκου Κυπουργού. Εάν δεν είναι ο μοναδικός, είναι από τους λίγους Έλληνες μουσικούς που εμπνέονται από τόσες πολλές και διαφορετικές πηγές και επιπλέον άχουν την ικανότητα να πλάθουν ένα εντελώς δικό τους υλικό. Τρανή απόδειξη το εν λόγω CD, που μακάρι να οδηγήσει το κοινό στην αναζήτηση και της προσωπικής δισκογραφίας του ξεχωριστού αυτού δημιουργού.

Μίλτος Σαλβαρλής, HITECH


Ο Νίκος Κυπουργός δεν έχει βασίσει την καριέρα του στη δισκογραφία. Ανήκει στην κατηγορία εκείνη των συνθετών που έχουν πολύ καλή απ ευθείας σχέση με το κοινό –κυρίως μέσα από τις θεατρικές και τις κινηματογραφικές του δουλειές–, ενώ οι περισσότεροι δίσκοι που φέρουν την υπογραφή του περισσότερο συμπληρώνουν και πιστοποιούν αυτή τη σχέση παρά αποτελούν έναυσμά της. Υπ’ αυτήν την έννοια, ο δίσκος “Κηποθέατρο” έρχεται να καλύψει ένα κενό. Μια επιλογή κομματιών του συνθέτη, τα οποία, αν και γράφτηκαν με διάφορες αφορμές για να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένους –διαφορετικούς μεταξύ τους– στόχους, “ομογενοποιούνται” για χάρη μιας συναυλίας και ενός δίσκου. Αποκτούν, δηλαδή, ξεχωριστή δυναμική, καθώς οι ηχοχρωματικές αναλογίες βοηθούν τον ακροατή να εκτιμήσει τις εμπνεύσεις και τις επιδόσεις του Νίκου Κυπουργού πιό… οργανωμένα.

Γιώργος Μητράκης


Παρότι ο Ν. Κ. δεν χρειάζεται συστάσεις, καθώς αναμφισβήτητα πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους συνθέτες της γενιάς του, η συγκεκριμένη συλλογή αποτελεί την καλύτερη εισαγωγή στο έργο του.

Πρώτο Θέμα, 3 Ιουλίου 2005



This site requires flash to be installed